Prus, Rolnicza Wystawa w Warszawie
Relacje w kronikach Bolesława Prusa o Wystawie Rolniczej w Warszawie w 1874 roku (wydanie Kronik z 1956 r., t. I, cz.2, s. 35-100)
Cóż tam mamy: konkurs żniwiarek (w ścisłym gronie finalistek prócz maszyn, które noszą imiona swych twórców/producentów także “Warszawianka”, “Spring Balance”, “Ceres”, “Minerwa”). Przegląd rzeczy użytecznych i praktycznych (urządzenia; inwentarz żywy w najrozmaitszych odmianach, wystawę o pszenicy, rzeczy pszczelarskie i sadownicze itd.), także rzeczy z innego porządku: wypchanego lisa i dudka, model katedry w Płocku, włościańskie drewniaki z Augustowa i gliniane cudaki, “niby dzbanki”. Wodotrysk, z którego woda leci na wysokość pierwszego piętra, zraszając gapiów, ale i dwa czarne łabędzie i śpiewające kaczki, o których nie wiadomo, czy są naturalne czy mechaniczne. Najpiękniejszy na całej wystawie namiot Warszawskiego Towarzystwa Asfaltowego – domek tak ładny, że ktoś kupuje go na ogrodową altanę. Pawilon przypominający wiszące ogrody Semiramidy. I wiele innych rzeczy, nie mniej ciekawych. Czytaj dalej »
Wyobraźnia, rzeczy, historia
Jeśli poszukujemy „dominant” wieku XIX – zjawisk, kategorii, figur wyobraźni, które mieszkańcom świata sprzed 200 lat organizowały czas i przestrzeń, granice między indywidualnością a uczestnictwem w życiu wspólnoty, kształtowały poczucie zakorzenienia w historii, relacje między tym co obce i tym co swoje, z pewnością należy wskazać na wynalazek jako jedną spośród możliwych kategorii. Wynalazek – jako fakt, wyobrażenie, metafora, ucieleśnienie postępu – wydaje się tym, co pozwoli dostrzec i powiedzieć coś istotnego o szczególności XIX wieku. „Tymczasem, a było to sto lat temu, James Watt wynalazł maszynę parową. Wszystkie dawne żywioły: ziemia, woda, powietrze, ogień, tworzą zwarty, posłuszny mu szereg. Powstaje nowy, uniwersalny silnik, i ten cudowny wynalazek rozpoczyna podróż dookoła świata” (Ernst Knapp „Maszyna parowa a droga żelazna”, 1877). Maszyna parowa, „maszyna maszyn” jest tutaj ukoronowaniem nie tylko wysiłków ludzkich, ale i pewnych procesów naturalnych, królową żywiołów która wspiera wszelką ludzką działalność. Czytaj dalej »
